Friday, July 25, 2014

หัวอกคนเล่าประวัติศาสตร์


วันก่อนไปฟัง อาจารย์สุเนตร ชุตินทรานนท์ นักวิชาการและนักประวัติศาสตร์ชื่อดัง เล่าเรื่องภาพยนตร์ตำนานสมเด็จพระนเรศวร ที่มติชน อคาเดมี่ มาครับ

อาจารย์ท่าน ในฐานะผู้มีส่วนร่วมกับหนังเรื่องนี้โดยตรง ได้เล่าหลายๆ เรื่องที่น่าสนใจมาก โดยยึดเอาภาพยนตร์ของท่านมุ้ย (ซึ่งผมเคยดูแค่ 2 ภาคแรก และไม่ได้ดูอีก เพราะไม่รู้สึกสนุก) เป็นโครง ก่อนจะเชื่อมโยงกับข้อมูลทางประวัติศาสตร์

ก็พูดถึงทั้งอยุธยา ทั้งหงสาฯ เรื่องสงคราม เรื่องการรบทัพจับศึก เรื่องบุคคลสำคัญต่างๆ เรื่องยุทธหัตถี ฯลฯ ว่าอะไรมีบันทึกไว้ อะไรเป็นสิ่งที่แต่งเติมเสริมเข้ามาเพื่อความสนุกของหนัง

ได้รู้เรื่องราวที่ไม่เคยรู้มาก่อนเยอะแยะ

ตอนท้ายเขาเปิดโอกาสให้ถามคำถาม ผมจึงลุกขึ้นถามว่า เคยอ่านมาว่า แท้จริงแล้วพระมหาอุปราชาไม่ได้ถูกพระนเรศวรฟันคอขาดตาย แต่ถูกฝ่ายอยุธยายิงปืนไฟใส่จนสิ้นชีพคาหลังช้าง เรื่องจริงเป็นอย่างไร

อาจารย์สุเนตรจึงตอบคำถาม โดยอรรถาธิบายถึงเหตุการณ์ดังกล่าวอย่างละเอียด ซึ่งก็เป็นไปตามที่ผมเข้าใจ

กล่าวคือ หลักฐานพม่าระบุว่า พระมหาอุปราชาโดนทหารรับจ้างฝรั่งของฝ่ายอยุธยาเอาปืนยิงตาย..โดยไม่ตั้งใจ (อ่านเพิ่มเติมได้ในหนังสือ พม่ารบไทย)

นั่นแปลว่ากระไร?

ก็แปลว่า หากเชื่อหลักฐานพม่า เรื่องราว "ยุทธหัตถี" ระหว่างทั้งสองพระองค์ คือ พระนเรศ กับ พระมหาอุปราช ย่อมไม่เคยเกิดขึ้นจริง!! (คือเตรียมจะมารบกัน แต่ฝ่ายนึงตายก่อน)

ตลอดเวลาที่พูดอยู่ 2 ชั่วโมงกว่าๆ อาจารย์สุเนตรท่านจะคอยสอดแทรกเสมอว่า เรื่องในหนัง รวมทั้งเรื่องที่เราเรียนกันมาแต่เด็กนั้น อะไรมีบันทึกไว้ อะไรไม่มีในหลักฐานทางประวัติศาสตร์

อย่างไรก็ตาม ก่อนที่ผมจะลุกขึ้นถาม ท่านก็ไม่ได้พูดถึงเลยว่ายุทธหัตถีระหว่างทั้งสองพระองค์นั้น "ไม่จริง"  หรือไม่ได้มีการชนช้างกันจริงระหว่างสองฝ่าย


ประเด็นนี้ผมเข้าใจดีครับ ผมเองถูกเรียกตัวไปเล่าเรื่องสามก๊กให้คนฟังอยู่บ่อยๆ ...

ทุกครั้งเวลาไปพูดที่ไหน ผมจะบอกกับ "คนฟัง" รวมทั้ง "คนจัด" เสมอว่า ผมจะเล่าเรื่องราวตาม "วรรณกรรมสามก๊ก" ของหลอกว้านจงเป็นหลัก 

อาจจะมีแทรกบ้างว่าอะไรเคยเกิดขึ้นจริง อะไรโม้ อะไรมีหลักฐานประวัติศาสตร์รองรับ อะไรเป็นสิ่งที่ผู้ประพันธ์มโนขึ้นมา

แต่จะไม่ใช้ข้อเท็จจริงทางประวัติศาสตร์เป็น "แกนหลัก" ในการเล่า มิเช่นนั้นจะเป็นการ "ทำลายจินตนาการ" ของผู้ฟัง

คิดดูสิครับ เขามาเพื่อจะฟังว่า กวนอู ตัดหัว ฮัวหยง แบบไหน ไฉนจึงฟันฉับๆๆ ได้รวดเร็วชนิดที่สุราในจอกยังไม่หายอุ่น ถ้าผมไปบอกว่า นั่นมัน "โม้" ทั้งนั้นแหล่ะ .. ดีไม่ดีเขาจะไล่กลับบ้านเอา

อาจารย์สุเนตรเวลาเล่าประวัติศาสตร์ก็คงต้องทำเช่นนี้ ขึ้นเวทีมาจะบอกก่อนเลยว่า "เฮ้ย ยุทธหัตถีมันไม่ได้เป็นอย่างนั้นนะ" ก็คงไม่ได้ ก็ต้องเล่าไปตาม "ตำนาน" ก่อน (ซึ่งคำว่า ตำนาน ก็ชัดอยู่แล้วว่าอาจจะไม่จริง)

.... แล้วค่อยๆ สอดแทรก-แยกแยะ ให้เห็นไปทีละประเด็น

นี่แหล่ะครับ หัวอกคนเล่าประวัติศาสตร์ แม้จะจำเป็นต้อง "ตามน้ำ" อยู่บ่อยครั้ง เพื่อความสนุกสนานเพลิดเพลิน แต่การให้ความรู้ที่ถูกต้องนั้นจำเป็นยิ่งกว่า 

จึงควร "แจกแจง" ให้เข้าใจ ว่าอะไร (น่าจะ) "จริง" อะไร (น่าจะ) "ไม่จริง"

เรื่องประวัติศาสตร์ แค่รู้จริงยังไม่พอ การถ่ายทอดอย่างเป็น ระบบ-ระเบียบ รู้จัก จำแนก-แยกเรื่อง ถือว่าสำคัญไม่น้อยไปกว่ากันครับ


------------------------------


หมายเหตุ - ที่เขียนมาข้างต้น ผมมิได้มีเจตนาเอาตัวเองไปเทียบกับอาจารย์สุเนตร และไม่มีวันกล้าที่จะทำเช่นนั้น เพียงอยากเล่าประสบการณ์ของตัวเองเสริมเข้าไป ในฐานะที่ทำหน้าที่เป็น "คนเล่าเรื่อง" อยู่บ่อยครั้งครับ

No comments:

Post a Comment

คิดยังไงกับบทความของผม แบ่งปันกันได้ครับ เสร็จแล้วขอตรวจสอบสักครู่ เพื่อป้องกันพวก Spam แล้วคอมเม้นท์จะปรากฏเร็วที่สุดคร้าบบบ